Jak skutecznie wdrażać gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) w pomorskich samorządach? Jakie są największe wyzwania gmin, a także potrzeby edukacyjne urzędników i mieszkańców? Odpowiedzi na te pytania były przedmiotem seminarium „GOZ w praktyce samorządów województwa pomorskiego”, które odbyło się 16 czerwca 2026 r. na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego w Sopocie.
Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach projektu LIFE Pom GOZilla.PL realizowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego oraz Partnerów projektu dzięki finansowaniu w ramach programu LIFE Unii Europejskiej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Celem seminarium było zaprezentowanie wyników diagnozy w zakresie rozwoju gospodarki odpadami i gospodarki cyrkularnej w regionie, jak również stanu wiedzy i potrzeb edukacyjnych i informacyjnych samorządów oraz omówienie praktycznych rozwiązań wspierających wdrażanie zasad GOZ w województwie pomorskim.
Seminarium otworzyły Kierowniczka Projektu po stronie Uniwersytetu Gdańskiego prof. dr hab. Ewa Siedlecka oraz Koordynatorka Projektu Paulina Górska, Zastępczyni Dyrektora Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego - lidera projektu.
Prof. Ewa Siedlecka podkreśliła znaczenie współpracy wszystkich partnerów zaangażowanych w realizację projektu:
- Wierzę, że dyskusja wokół wyników, o których dziś rozmawiamy, będzie inspiracją do dalszych działań i skutecznego wdrażania idei gospodarki o obiegu zamkniętym na terenie województwa pomorskiego. Nasze działania są ściśle związane z Państwa zaangażowaniem. Współpraca jest wzorcowa i pokazuje, jak wiele można osiągnąć, łącząc wiedzę naukową z praktyką samorządową - zaznaczyła.
Potrzebne kompetencje i systemowe wsparcie dla samorządów
Pierwsza część seminarium poświęcona była wynikom badań prowadzonych przez Uniwersytet Gdański oraz rozwojowi kompetencji związanych z transformacją cyrkularną.
Prodziekan ds. Rozwoju i Współpracy z Otoczeniem Społeczno-Gospodarczym Wydziału Ekonomicznego UG dr Magdalena Markiewicz zaprezentowała wyniki kwestionariuszowego badania wiedzy dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym oraz jego wpływu na opracowanie skutecznych programów edukacyjnych w zakresie GOZ. Analiza wykazała, że pracownicy samorządowi są otwarci na rozwijanie kompetencji związanych z GOZ i dostrzegają znaczenie transformacji cyrkularnej dla rozwoju swoich gmin. Istnieje jednak szeroka potrzeba stworzenia systemowego wsparcia szkoleniowego w zdiagnozowanych obszarach oraz praktycznych narzędzi ułatwiających wdrażanie nowych rozwiązań w codziennej pracy administracji. Dr Magdalena Markiewicz podziękowała również uczestniczącej w seminarium dr hab. Sylwii Mrozowskiej, prof. UG, która zainicjowała projekt wspólnie z Urzędem Marszałkowskim.
Odpowiedzią na te potrzeby mogą być nowe formy kształcenia przygotowane przez Uniwersytet Gdański. Dr hab. Anna Wojewnik-Filipkowska, prof. UG z Wydziału Zarządzania UG zaprezentowała założenia studiów podyplomowych „Gospodarka o obiegu zamkniętym w jednostkach samorządu terytorialnego”, które będą realizowane w ramach projektu. Rekrutacja na pierwszą edycję rozpocznie się 1 sierpnia i potrwa do 13 września 2026 r. Łącznie zaplanowano sześć edycji studiów. Ich oferta jest skierowana do pracowników samorządów i podmiotów im podległych. Dodatkowo każdego roku organizowanych będzie dziesięć specjalistycznych warsztatów poświęconych praktycznym aspektom wdrażania GOZ. Szczegółowa oferta szkoleniowa będzie opublikowana na stronie projektu. Obecnie trwają zapisy na pierwsze edycje szkoleń (Szkolenia i webinary – GOZILLA).
Istotnym punktem programu była prezentacja wyników diagnozy dotyczącej procesu i stanu wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym w pomorskich gminach, przedstawiona przez dr. hab. inż. Piotra Sliża, prof. UG (Wydział Zarządzania UG) oraz dr Magdalenę Markiewicz (Wydział Ekonomiczny UG). Badanie pokazało, że ponad połowa analizowanych gmin nie uwzględnia jeszcze zagadnień związanych z GOZ w swoich dokumentach strategicznych. Najbardziej rozwiniętym obszarem wdrażania zasad gospodarki cyrkularnej pozostaje energetyka, natomiast największe luki dotyczą monitorowania działań, planowania strategicznego oraz inteligentnego zarządzania zasobami, w tym smart waste management.
Pierwszą część spotkania zamknęła prezentacja dobrych praktyk z Gminy Kartuzy. Kierowniczka Wydziału Gospodarki Odpadami Urzędu Miejskiego w Kartuzach Edyta Zientarska oraz Zastępcczyni Kierownika Natalia Lekner przedstawiły funkcjonowanie punktu napraw działającego przy kartuskim Punkcie Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). Inicjatywa pozwala na wydłużenie życia produktów i ograniczenie ilości odpadów trafiających do systemu gospodarowania odpadami, stanowiąc praktyczny przykład wdrażania zasad gospodarki cyrkularnej na poziomie lokalnym.
Od diagnozy do działania
Druga część seminarium koncentrowała się na kolejnych szczegółowych rozwiązaniach wspierających wdrażanie GOZ w regionie.
Kierowniczka Referatu Projektów Środowiskowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego - lidera projektu - Kamila Szmidt przedstawiła działalność Centrum Wsparcia UMWP. Jak podkreśliła, do najważniejszych wyzwań stojących przed samorządami należą trudności w osiąganiu wymaganych poziomów recyklingu, ograniczanie składowania odpadów, zmieniające się przepisy prawa, konieczność prowadzenia skutecznej edukacji mieszkańców, a także tworzenie i utrzymywanie punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK). Do zadań Centrum Wsparcia należy między innymi bezpłatne doradztwo dla gmin i innych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie gospodarki komunalnej i wdrażania zasad GOZ.
O potrzebach komunikacyjnych samorządów mówiły przedstawicielki Pomorskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.: Małgorzata Zając oraz Natalia Kaliszewska. Wyniki przeprowadzonych analiz pokazują, że skuteczna komunikacja wymaga indywidualnego podejścia do specyfiki poszczególnych gmin. Jak podkreślono, nie istnieje jeden uniwersalny model kampanii edukacyjnej, który sprawdziłby się we wszystkich jednostkach samorządowych. Prelegentki przedstawiły również założenia przygotowywanej kampanii informacyjno-edukacyjnej, której szczegóły zostaną szerzej zaprezentowane w najbliższym czasie.
Znaczącą rolę w budowaniu kompetencji GOZ odgrywa również sektor turystyczny. Urszula Danowska z Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej (PROT) przedstawiła wyniki diagnozy potrzeb przedsiębiorców działających w branży turystycznej. Jak wskazała, przedsiębiorcy posiadają coraz większą świadomość znaczenia GOZ, jednak brakuje im praktycznych narzędzi wdrożeniowych oraz wsparcia ekspertów. Odpowiedzią na te potrzeby będzie przygotowywany przez PROT kompleksowy program edukacyjno-wdrożeniowy (tzw. ścieżka wsparcia dla MŚP) obejmujący warsztaty, szkolenia i webinaria z zakresu GOZ, ESG, turystyki zrównoważonej oraz generatywnej. Ideą tych działań jest tworzenie takich modeli turystyki, które nie tylko minimalizują negatywny wpływ na środowisko, ale przyczyniają się do poprawy jakości otoczenia odwiedzanego przez turystów.
Kolejny przykład dobrych praktyk przedstawił Andrzej Sabinarz, główny specjalista ds. pozyskiwania funduszy uzupełniających na działania w obszarze gospodarki odpadami z Gminy Kaliska. Zaprezentował między innymi funkcjonowanie lokalnego PSZOK-u, który pełni znacznie szerszą rolę niż tylko miejsce odbioru odpadów. Obiekt wspiera ponowne wykorzystanie materiałów, recykling oraz realizację działań edukacyjnych promujących gospodarkę o obiegu zamkniętym.
Seminarium zakończyła prezentacja dr Aleksandry Bielickiej-Giełdoń z Wydziału Chemii Uniwersytetu Gdańskiego dotycząca planowanych działań pilotażowych związanych z bioodpadami. Obecnie realizowany jest pierwszy etap badań, który docelowo obejmie 120 gospodarstw domowych z województwa pomorskiego. W drugim etapie projektu, rozpoczynającym się w 2030 roku, udział weźmie 40 gospodarstw. Wyniki badań mają dostarczyć wiedzy niezbędnej do opracowania skutecznych rozwiązań wspierających gospodarowanie bioodpadami w regionie.
Seminarium pokazało, że skuteczna transformacja w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga ścisłej współpracy środowiska naukowego, administracji samorządowej oraz partnerów z otoczenia społeczno-gospodarczego. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują zarówno na rosnącą gotowość pomorskich samorządów do wdrażania zasad GOZ, jak i na potrzebę dalszego rozwoju kompetencji, narzędzi oraz systemów wsparcia.
Projekt LIFE Pom GOZilla.PL
Projekt „Wdrożenie Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego (PGOWP) uwzględniającego hierarchię sposobów postępowania z odpadami komunalnymi oraz zasady gospodarki cyrkularnej (GOZ)” realizowany jest przy dofinansowaniu z programu LIFE Unii Europejskiej oraz ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Głównym celem projektu jest stworzenie w Województwie Pomorskim warunków sprzyjających efektywnemu wdrożeniu zapisów Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Pomorskiego (PGOWP) w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami komunalnymi, w szczególności zasad wynikających z hierarchii sposobów postępowania z odpadami oraz założeń gospodarki o obiegu zamkniętym, tj. odmawiaj, redukuj, używaj ponownie, zmień przeznaczenie, poddawaj recyklingowi (5R: refuse, reduce, reuse, repurpose, recycle).
Strona projektu - Działania UG: GOZILLLA UG
Strona główna projektu: GOZILLA Pomorskie.eu
